रक्षाबंधन सणाची संपूर्ण माहिती Rakshabandhan Festival Information In Marathi

Rakshabandhan Festival Information In Marathi आपली भारतीय संस्कृती हि विविध सण – उस्तव, धार्मिक परंपरांनी नी सामावलेली आहे .त्यातीलच एक सण रक्षाबंधन ह्याविषयी आपण आजच्या लेखात माहिती बघणार आहोत . श्रावण पौर्णिमेला येणाऱ्या रक्षाबंधन या सणाच्या दिवशी बहीण आपल्या भावाचे औक्षण करून त्याला प्रेमाचे प्रतीक म्हणून राखी बांधते.

Rakshabandhan Festival Information In Marathi

रक्षाबंधन सणाची संपूर्ण माहिती Rakshabandhan Festival Information In Marathi

भाऊ आपल्या बहिणीला ओवाळणी म्हणून भेटवस्तू देऊन तिला आशीर्वाद देतो. गेले कित्येक वर्षांपासून चालत आलेल्या रक्षाबंधन या सणामागील इतिहास, शास्त्र, राखी सिद्ध करण्याची पद्धत आणि या सणाचे महत्त्व या लेखातून व्यक्त केले आहे.

विषयरक्षाबंधन सण
प्रकारभारतीय सण
इतर नावनारळी पौर्णिमा पोवती पौर्णिमा
साजरा केव्हा करतात ?पंचाग नुसार श्रावण महिन्यातील पौर्णिमा
साजरा कोण करत ?विशेष करून भाऊ – बहीण ( सर्वजण )

रक्षाबंधन सणाविषयी भावनिक महत्त्व (Emotional Significance of Raksha Bandhan Festival)

रक्षाबंधन ह्या शब्दाचा अर्थ समजून घ्यायचा असेल तर , संस्कृत मध्ये ह्या शब्दाचा अर्थ ” संरक्षण , बंधन किंवा काळजी ” हा असा समजला जातो. रक्षाबंधन या दिवशी बहिणीने भावाच्या हाताला राखी बांधायची असते आणि त्यामागे भावाचा उत्कर्ष त्याला त्याच्या आयुश्यात यश प्राप्ती व्हावि  अन् भावाने बहिणीचे संरक्षण करावे, ही महत्वाची भूमिका असते.

बहिणीने भावाला राखी बांधण्याहून जास्त महत्त्वाचे आहे, एखाद्या तरुणाने / पुरुषाने एखाद्या तरुणीकडून / स्त्रीकडून राखी बांधून घेणे. त्यामुळे त्यांचा, विशेषतः तरुणांचा आणि पुरुषांचा तरुणीकडे किंवा स्त्रीकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन पालटतो.

राखी बांधणे म्हणजे काय ? (What is the meaning of Rakhi tying?)  

तांदूळ, सोने आणि पांढऱ्या मोहऱ्या पुरचुंडीत एकत्र बांधल्याने रक्षा अर्थात राखी सिद्ध होते. ती रेशमी दोऱ्याने बांधली जाते. रक्षाबंधन या सणाच्या माध्यमातून ज्याप्रमाणे भाऊ आणि बहीण यांच्यातील प्रेम व्यक्त केले जाते,

रक्षाबंधनाच्या दिवशी बहिणीने कोणतीही अपेक्षा बाळगता राखी बांधण्याचे महत्त्व (Importance of tying rakhi on Rakshabandhan day without any expectation by sister) 

रक्षाबंधनाच्या दिवशी बहिणीने भावाकडून वस्तूच्या रूपात कोणतीही अपेक्षा मनात बाळगल्यास ती त्या दिवशी मिळणार्या आध्यात्मिक लाभापासून वंचित रहाते असा समज आहे. हा दिवस आध्यात्मिक दृष्ट्या देवाण-घेवाण हिशोब न्यून करण्यासाठी असतो. अपेक्षा ठेवून वस्तूची प्राप्ती केल्यास देवाण-घेवाण हिशोब ३ पटीने वाढतात.

१) अपेक्षेमुळे वातावरणातील प्रेमभाव आणि आनंद यांचा आनंद आपल्याला उपभोगता  येत नाही.

२)  आध्यात्मिकदृष्ट्या १२ प्रतिशत हानी / नुकसान  होते. त्यामुळे प्रत्येक बहिणीने आपल्या भावास निःस्वार्थीपणाने राखी बांधल्यास आणि त्याचे आशीर्वाद घेतल्यास देवाण- घेवाण हिशोब न्यून होण्याचे प्रमाण वाढते.

भाऊ आपल्या बहिणीस ओवाळणी देतांना चे महत्व काय आहे ? (What is the significance of brother waving to his sister?) 

रक्षाबंधनाच्या दिवशी प्रत्येक भाऊ आपल्या बहिणीस ओवाळणीच्या रूपात भेटवस्तू देत असतो. त्याची कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत.

१) एकमेकांकडे असणाऱ्या गोष्टींमुळे एकमेकांची सातत्याने आठवण रहाते.

२) भावाप्रती बहिणीच्या सातत्याने असणाऱ्या मायेचे मोल भाऊ करू शकत नाही; पण काही प्रमाणात प्रेमाने प्रेम देऊन ते न्यून करू शकतो. हे स्थूल माध्यमाद्वारे करण्याचा तो प्रयत्न करतो .

३) ओवाळणी देतांना भावाच्या मनात असणाऱ्या ईश्वराप्रती भावाचा बहिणीवर परिणाम होत असतो. त्यामुळे भावाला ओवाळणी न मागता त्याने स्वेच्छेने दिल्यास ती स्वीकारावी, अन्यथा ती टाळणे हेच सोयीस्कर,  उपयुक्त ठरते.

काही ठिकाणी पत्नी आपल्या पती ला राखी बांधते . पती आपल्या पत्नीचे संरक्षण करण्याचे वचन देतो , खऱ्या अर्थाने महिलांच्या प्रति संरक्षणाची भावना वाढावी ह्यासाठी या सणाची निर्मिती करण्यात आली आहे . समाज मध्ये महिलांची स्थिती हि अत्यंत गंभीर आहे , असं मानलं जात कि हा सण त्याच्या मूळ हेतू पासून दूर जात आहे .   

रक्षाबंधन या सणाचे  सांस्कृतिक महत्त्व (Cultural Significance of Rakshabandhan Festival:) 

रक्षाबंधन या सणाचे  मुख्य महत्त्व म्हणजे भाऊ-बहिणीच्या नात्याचा उत्सव. या सणाच्या दिवशी बहिणी त्यांच्या भावांच्या मनगटाभोवती राखी बांधतात, त्यांचे एकमेकांबद्दलचे प्रेम, काळजी आणि संरक्षण यांचे प्रतीक आहे. भावंडांसाठी आपुलकी व्यक्त करण्याची आणि त्यांचे नाते दृढ करण्याची ही वेळ आहे.

राखीचा धागा हा केवळ सजावटीचा घटक नाही; तर त्या माघे त्याचा सखोल असा अर्थ आहे. राखी बांधून, बहिणी आपल्या भावांकडून संरक्षणाची भावना निर्माण करतात. त्या बदल्यात, भाऊ आपल्या बहिणींना कोणत्याही हानी किंवा अडचणींपासून संरक्षण देण्याचे वचन देतात.

रक्षाबंधन हा आपला भारतीय सण हे भारतीय संस्कृती मध्ये खोलवर रुजलेले आहे.  हे कौटुंबिक, प्रेम आणि एकता या मूल्यांचे प्रतिबिंबित करते. जरी भावंड भौगोलिकदृष्ट्या दूर असले तरीही, ते या दिवशी अनेकदा कौटुंबिक संबंधांना बळकट करून जोडण्याचा प्रयत्न करतात.

रक्षाबंधन हा पारंपारिकपणे जैविक भाऊ आणि बहिणींच्या बंधावर केंद्रित असताना, हा सण विविध नातेसंबंध साजरे करण्यासाठी विकसित झाला आहे. हे चुलत भाऊ अथवा बहीण आणि मित्र यांच्यात आणि व्यापक अर्थाने एकमेकांना भावंड मानणाऱ्या लोकांमधील सद्भावनेचा हावभाव म्हणूनही पाहिले जाऊ शकते. हे धार्मिक आणि सांस्कृतिक सीमा ओलांडते.

हे एकतेचे प्रतीक बनले आहे, लोकांना नातेसंबंधांचे महत्त्व आणि प्रेम आणि संरक्षणाच्या सामायिक मूल्यांची आठवण करून देते. एकंदरीत, रक्षाबंधन हा एक हृदयस्पर्शी उत्सव आहे जो नातेसंबंधांचे महत्त्व, विशेषतः भावंडांमधील बंध यावर भर देतो आणि प्रेम, काळजी आणि संरक्षण या मूल्यांना प्रोत्साहन देतो.

FAQ

रक्षाबंधन सणाचे दुसरे नाव कोणते ? (What is the other name of Rakshabandhan festival? )

रक्षाबंधन हा सण आपल्या व इतरांच्या जीवनामध्ये पवित्रता व मांगल्य निर्माण करण्याचे बंधन आहे. हा सण भारताच्या अनेक प्रांतांत साजरा केला जातो. त्याचप्रमाणे हा राजस्थानचा प्रमुख सण आहे या पौर्णिमेला ‘पोवती पौर्णिमा’ असेही म्हणतात.

थोडक्यात रक्षाबंधन सण म्हणजे काय आणि हा सण  का साजरे केला जातो?(Briefly what is Rakshabandhan festival and why is this festival celebrated?)

रक्षाबंधनाचे ह्या सणाचे मुख्य महत्त्व म्हणजे भाऊ-बहिणीच्या नात्याचा उत्सव . या दिवशी बहिणी त्यांच्या भावांच्या मनगटाभोवती राखी बांधतात, त्यांचे एकमेकांबद्दलचे प्रेम, काळजी आणि संरक्षण यांचे प्रतीक आहे. त्या बदल्यात भाऊ अनेकदा त्यांच्या बहिणींना भेटवस्तू किंवा कौतुकाची चिन्हे देतात.

रक्षाबंधन सण हा  किती तारखेला असतो? (On which date is the festival of Rakshabandhan?)

आपल्या संस्कृतीमध्ये पंचांगानुसार दरवर्षी श्रावण महिन्यातील पौर्णिमेला रक्षाबंधनाचा सण हा साजरा केला जातो. २०२३ वर्षाच्या यावेळी ३० ऑगस्ट रोजी रक्षाबंधन सण साजरा केला गेला. तसेच रक्षाबंधनाच्या दिवशी भद्रकाल म्हणजेच अशुभ मुहूर्त टाळूनच बहिणींनी भावाच्या मनगटावर राखी बांधावी असं शास्त्रानुसार म्हनल गेलं आहे .

रक्षाबंधन सण च्या दिवशी भद्रामध्ये राखी का बांधू नये? ( Why not tie Rakhi in Bhadra on Rakshabandhan festival?)

शास्त्रानुसार असे मानले जाते की भद्राकाळात राखी बांधल्याने शनीला राग येतो आणि भावाच्या आयुष्यात दुर्दैव येऊ शकते . दुसरे कारण असे आहे की भद्र कालचा संबंध भद्रा या राक्षसाशी आहे, ज्याला देवांनी मारले असे म्हटले जाते.

रक्षाबंधन हा सण राखी ही राष्ट्रीय सुट्टी आहे का? (Is Rakhi, the festival of Rakshabandhan, a national holiday? )

रक्षाबंधन (राखी) ही ऐच्छिक सुट्टी आहे . आपल्या भारतातील रोजगार आणि सुट्टीचे कायदे कर्मचार्‍यांना पर्यायी सुट्ट्यांच्या सूचीमधून मर्यादित सुट्ट्या निवडण्याची परवानगी देतात. अश्या नियमानुसार काही कर्मचारी या दिवशी सुट्टी घेणे निवडू शकतात, तसेच, बहुतेक कार्यालये आणि व्यवसाय खुले राहतात.

अश्याप्रकारे आपल्या भारत देशात आणि आपल्या भारतीय संस्कृती मध्ये प्रत्येक सण उस्तव चे महत्व वेगळे आणि प्रत्येक सणाच्या तो साजरा करण्या मध्ये काही वेगळ्या भूमिका आणि महत्व आहे.

मला आशा आहे कि ह्या लेखामधील माहिती तुम्हाला नक्की फायदेशीर वाटली असेल , जर तुम्हाला माहिती आवडली असेल तर त्वरित तुमच्या मित्रपरिवाराला हा लेख शेअर करा .

Leave a Comment