काशीबाई बाजीराव बल्लाळ यांची संपूर्ण माहिती Kashibai Bajirao Ballal Information In Marathi

Kashibai Bajirao Ballal Information In Marathi काशीबाई बाजीराव बल्लाळ ह्या एक शूर आणि आज्ञाधारक मराठा साम्राज्याच्या राणी होऊन गेले आहेत. भारताच्या इतिहासामध्ये अनेक अभ्यासकांनी अनेक वीरांच्या गौरव गाथा विषयी आदरपूर्वक व अभिमानास्पद उल्लेख केलेला आहे. त्यामध्ये काही युद्धे स्त्रियांचा सुद्धा समावेश आहे. जसे राणी लक्ष्मीबाई, राणी दुर्गावती, रजिया सुलतान, राणी अहिल्याबाई होळकर त्यातच भारतीय इतिहासात आदरणीय असलेल्या काशीबाई नावाच्या या एक शूर मराठा साम्राज्याच्या राणी होत्या.

Kashibai Bajirao Ballal Information In Marathi

काशीबाई बाजीराव बल्लाळ यांची संपूर्ण माहिती Kashibai Bajirao Ballal Information In Marathi

काशीबाई ह्या पेशव्यांच्या सर्वात शक्तिशाली शासक बाजीराव पहिला यांच्या पत्नी होत्या. ज्यांनी पत्नी म्हणून बाजीरावांना महत्त्वपूर्ण मदत तर केलीच होती परंतु पेशव्यांनी मराठा साम्राज्याला त्या उंचीवर नेऊन सोडले. जिथे अक्षरशा सर्वत्र मराठ्यांचे नियंत्रण होते आणि त्यामध्ये काशीबाईंनी सुद्धा त्यांना मदत केली.

नावकाशीबाई बाजीराव बल्लाळ
जन्म19 ऑक्टोबर 1703
जन्म ठिकाणचासकमान गाव पुणे जिल्हा
वडिलांचे नाव महादजी कृष्ण जोशी
आईचे नावशुबाई
भावंडकृष्णराव
पतीबाजीराव बल्लाळ
मुलेबाळाजी, रघुनाथराव, जनार्धन रामचंद्र.
मृत्य27 नोव्हेंबर 1758
मृत्यूचे ठिकाणसातारा

जन्म व बालपण :

काशीबाई यांचा जन्म 19 ऑक्टोबर 1703 या दिवशी महादजी कृष्ण जोशी आणि त्यांची आई शुबाई यांच्या पोटी झाला. तेव्हाही महाराष्ट्र राज्यातील पुणे विभागांमध्ये असलेल्या मराठा साम्राज्यातील चासकमान या छोट्याशा गावात राहत होते. त्यांचे कुटुंब एक ब्राह्मण कुटुंब होते.

काशीबाई या खूप लाडाने आणि प्रेमाने वाढल्या कारण त्यांचा जन्म हा एका श्रीमंत आणि संपन्न कुटुंबात झाला होता. त्यामुळे काशीबाई यांना लाडू बाई या नावाने सुद्धा ओळखत होते. काशीबाईंना कृष्णराव नावाचा एक छोटा भाऊ होता.

काशीबाईंचे वडील महत्वाची यांना छत्रपती शाहूंनी कल्याण प्रांताचा सुभेदार म्हणून नियुक्त केले होते. त्यांनी मराठा साम्राज्याचे सर्वोच्च प्रमुख छत्रपती शाहू यांना कठीण काळात वेळोवेळी मदत केली होती. त्या काळात महादजी हा त्या प्रदेशातील एक महत्त्वाचा सावकार होता.

अनेक कारणांमुळे महादजी यांनी सुरुवातीपासूनच मराठ्यांची सकारात्मक आपले संबंध ठेवले होते आणि त्याचाच परिणाम म्हणून महादजीचे घराणे आणि पेशव्यांचे घराण्यामध्ये वैवाहिक संबंध सुद्धा प्रस्थापित झाले होते.

काशीबाई यांची वैयक्तिक जीवन :

काशीबाई यांचा विवाह बाजीराव पहिला यांच्यासोबत करण्यात आला होता. काशीबाई या बाजीराव पेशवा यांची पहिली पत्नी होत्या. बाजीराव हे पेशवे साम्राज्यातील सर्वात पराक्रमी सम्राट होते. बाजीराव व काशीबाई यांचा विवाह 11 मार्च 1720 रोजी संसवड नावाच्या ठिकाणी पूर्ण विधीपूर्वक झाला होता. काशीबाई यांनी त्यांच्या मृत्यूपर्यंत त्यांच्या पतीची साथ सोडली नाही. त्यांनी समर्पितपणे त्यांची काळजी केली.

पतीच्या राज्यातून निघून गेल्यावर काशीबाईंनी घरगुती आणि सरकारी दोन्ही जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. पेशवा बाजीराव आणि काशीबाई यांना एकूण चार मुले होते. त्यामध्ये बाळाजी, बाजीराव, रघुनाथराव, रामचंद्र राव आणि जनार्दन राव अशी त्यांची नावे होती. पेशवा नानासाहेब मराठा साम्राज्याचा पुढचा पेशवा राजा म्हणून बाजीरावानंतर आले. त्यांच्या एकूण चार मुलांपैकी रामचंद्र जनार्धन ही दोन लहान वयातच मरण पावली होती.

पेशवा बाजीराव, मस्तानी आणि काशीबाई :

सुरुवातीला बाजीराव आणि काशीबाई यांचे नाते खूप प्रेमळ आणि आनंददायी होते. याशिवाय बाजीरावांनी काशीबाईंना खूप आदर व अधिकार सुद्धा दाबला होता. यामुळे बाजीराव युद्ध मोहिमेवर असताना, काशीबाई नेहमीच राज्य प्रशासनाशी संबंधित अनेक कर्तव्य पार पाडत होत्या. काशीबाईंची बाजीराव बद्दलची असलेली बांधलीकी, प्रेम विश्वासामुळे त्यांना आपल्या पतीचा नेहमी आपल्या अभिमान वाटत होता.

त्या काळात अनेक लग्न होणे हे नेहमीचीच प्रथा असली तरी काशीबाईच्या प्रतिष्ठितला धक्का बसण्याची घटना बाजीराव आणि बुंदेलखंडचा राजा छत्रसालाची मुलगी मस्तानी हिच्याशी विवाह केल्यावर घडली होती. काशीबाईंनी मस्तानीला सून म्हणून कधीच वागणूक दिली नाही हे खरे असले तरी पेशवा बाजीराव आणि मस्तानी यांच्या मृत्यूनंतर काशीबाईंनी त्यांचा मुलगा समशेर बहादूर याला प्रेमाने वागवले तसेच त्याची चांगली काळजी घेतली. त्यांनी समशेर याला सरकारमध्ये मानाचे स्थान दिले.

बाजीराव यांच्या निधनानंतर काशीबाई यांची जीवन :

बाजीराव आयुष्याच्या शेवटच्या आठवड्यामध्ये खूपच आजारी पडले आणि काशीबाईंनी एका जबाबदार पत्नीप्रमाणे पतीची काळजी सुद्धा घेतली. काशीबाई आयुष्यभर बाजीरावांच्या सेवेत राहिल्या.

मरणासन्न अवस्थेतही पत्नीची सर्व कर्तव्ये त्यांनी पार पाडली होती. 1740 मध्ये बाजीराव पहिला यांची मृत्यू झाला आणि त्यानंतर काही दिवसांनी मस्तानी सुद्धा मरण पावली. त्यामुळे काशीबाईच्या जीवनात खूपच मोठा बदल झाला.

काशीबाईचा बहुतांश काळ हा धार्मिक कार्यामध्ये व्यतीत झाला. 1749 मध्ये त्यांनी पुणे परिसरात सोमेश्वर शिवमंदिर सुद्धा बांधले. जे आजही खूप प्रसिद्ध आहे, ऐतिहासिक नोंदीनुसार काशीबाईंनी एकदा एका तीर्थयात्रेसाठी एक लाख रुपये दिले होते.

जे त्यांनी सुमारे दहा हजार लोकांना देण्याची व्यवस्था सुद्धा केली होती. मस्तानी यांच्या मृत्यूनंतर काशीबाईंनी त्याचा सावत्र मुलगा समशेर बहादूर याचे चांगले संगोपन केले आणि राज्य व लष्करी धोरणाचे सर्व समावेशक त्याला प्रशिक्षण सुद्धा दिले.

काशीबाई यांचे निधन :

बाजीराव पेशवा म्हणजेच काशीबाईच्या पतीचे निधन झाल्यानंतर त्यांनी आपला वेळ राज्याबाहेर घालून वेळ काढला धार्मिक कारणांसाठी त्यांनी बनारसमध्ये चार वर्ष काढली. काशीबाईची 27 नोव्हेंबर1757 रोजी महाराष्ट्रातील सातारा या जिल्ह्यात निधन झाले. त्यावेळी मराठा साम्राज्याची राजधानी म्हणून ते ओळखले जात होते अशा प्रकारे काशीबाई बल्लाळ एक राणी म्हणून इतिहासामध्ये नेहमीच स्मरणात राहतील.

त्यांनी त्यांच्या आयुष्याच्या शेवटपर्यंत एक पत्नी एक नेता आणि धार्मिक व्यक्तिमत्व म्हणून आपले कर्तव्य पूर्णपणे पार केले आहे. पेशवे आणि मराठा साम्राज्याच्या इतिहासामध्ये काशीबाई हा एक सक्षम धार्मिक आणि जबाबदार आणि म्हणून ओळखले जातात.

त्यांनी शिव मंदिर पाहण्यासाठी उपासक आणि इतिहास प्रेमी कौटुंबिक वस्तीत त्या जात होत्या अशा प्रकारे काशीबाई ह्या एक दयाळू, वीर राणी होत्या असे म्हटले तरी चालेल.

FAQ

काशीबाई यांचा विवाह कोणत्या वयात झाला होता?

काशीबाई यांचा विवाह अकरा वर्षाचे बाजीराव व आठ वर्षाची काशीबाई असताना संपन्न झाला होता.

काशीबाई यांच्या वडिलांचे नाव काय होते?

काशीबाई यांच्या वडिलांचे नाव महादजी कृष्ण जोशी असे होते.

काशीबाई यांचा जन्म कधी झाला?

आकाशवाणी यांचा जन्म 19 ऑक्टोबर 1703 रोजी झाला?

काशीबाई यांचा मृत्यू कधी झाला?

27 नोव्हेंबर 1757 रोजी काशीबाई यांचा मृत्यू झाला.

काशीबाई यांच्या सावत्र मुलाचे नाव काय होते?

समशेर बहादुर.

Leave a Comment